12 August, 2005
اين روزها نوشته جالبی ديدم در وبلاگ فرناز (امشاسپندان) با عنوان تصوير يک بنيادگرا، که در مورد تحقيقات انجام شده بر اين موضوع بود که علت اينکه کسی دست به خشونت و عملیات انتحاری ميزنه، چی هست. از خوندن اين نوشته کمی تعجب کردم ، چون خودم هم جزو کسانی بودم که فکر می کردم فقر دليل اصلی تن دادن انسانها به اینکار هست. بر حسب تصادف (یا شايد هم چون به اين موضوع حساس شده بودم) ، مقاله زير رو در اين مورد پيدا کردم، که فکر می کنم دونستنش بد نباشه...البته برای من هم روشن هست که در اينجا تنها به مساله روانشناختی و جنبه فردی اين موضوع پرداخته شده، جدای تحليلات سياسی يا اجتماعی اين قضيه...
چگونه انسانهای جوان تبدیل به "فداییان" می شوند؟ آیا آنها مبتلا به افسردگی شدید با میل به خود کشی هستند؟ یا تحت فشار و ظلم شدید، از فرط ناامیدی دست به این کار می زنند؟ تند روهای مذهبی با میل رسیدن به بهشت؟ اینها دلیلهایی هستند که معمولا عنوان می شوند، ولی به طور کلی صدق نمی کنند.
آریل مراری ( Ariel Merari) ، روانشناس دانشگاه تل آویو، از سال ۱۹۸۳ این موضوع را مورد تحقیق قرار داده است و به این نتیجه رسیده است: " در بیشتر موارد، هیچ نشانی از عوامل خطرناکی مانند تغییر مداوم حالت روحی، اسکیزوفرنی، مصرف مواد مخدر یا سابقه بیماری روانی با میل به خودکشی دیده نمی شود" ( New Scientist, 15.05.2004 ) . اسکات آتران ( Scott Atran) ، انسانشناس دانشگاه میشیگان در آناربور، در تحقیقات خود هیچ نشانی از سابقه بیماریهای روانی در این افراد پیدا نکرده است.
این فرض که فقر شدید می تواند عامل روی آوردن به این کار از روی نا امیدی باشد، از سوی کلاود بربی ( Claude Berrebi ) اقتصاد دان دانشگاه پرینستون رد شد. او زندگی تروریستهای انتحاری سازمان جهاد را بین سالهای ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۳ مورد بررسی قرار داد ( Journal of Economic Perspectives, VOl. 17/4, 2004 ). تنها ۱۳٪ آنها جزو طبقه فقیر بودند ( با توجه به اینکه ۳۲٪ از مردم فلسطین فقیر محسوب می شوند) و بیشتر از نیمی از آنها تحصیلات عالیه داشتند ( در مقایسه با حد متوسط تحصیلات در بین مردم فلسطین که ۱۵٪ است) .
همینطور تبعیضات اجتماعی یا رنجش سیاسی که معمولا از ان اسم برده می شود نیز به تنهایی برای توضیح عملیات انتحاری (به عنوان مثال) تروریستهای گروه القاعده که بیشتر از طبقه متوسط عربستان سعودی یا مصر بر خاسته اند ، کافی نیست.
حتی عقیده تند مذهبی نیز به تنهایی توضیح دهنده نیست؛ به عنوان مثال گروه Tigers of Tamil ، عقاید مارکسیستی _ لنینیستی دارند و شدیدا با مذهب مخالفند. البته از نظر موضع جهان بینی یک محدودیت وجود دارد. از نظر گوناراتنا ( Gunaratna) ، محقق موضوع تروریسم، انسانی با دید ماتریالیستی غرب، خود فدایی نمی کند: " ماتریالیستها ، تروریستهای انتحاری خوبی نمی شوند!"
اگر نه مذهب، نه فقر و نه بیماریهای روانی دلیل اصلی و توضیح دهنده برای این امر هستند، پس چه چیزی انسانهای ظاهرا سالم را به چنین عمل رادیکالی می کشاند؟ طبق آخرین تحقیقات کلید در دست سازمانها و گروههایی است که این افراد را جذب می کنند. این سازمانها باید تنها از سه مرحله بگذرند: اول باید یک حمایت کلی و عمومی برای ایده "خود فدایی" جلب شود و این عمل به عنوان خدمت به جامعه معرفی شود. دوم بین افراد جوان که در آنها ضعف هویتی وجود دارد و به دنبال یک عامل بیرونی برای تکیه دادن هستند، جستجو شود. و در آخر مرحله "آموزش" فرا می رسد ، که در آن یک هویت اجتماعی اخلاقی یا عقیدتی، در خلا های هویت شخصی افرادچپانده می شود. این خلا ها به راحتی در موقعیتهایی از زندگی به وجود می آیند که شخص در آنها خود را تحقیر شده یا نا امید می بیند ( تقریبا بین تمامی "شهیدان" فلسطینی ، یک ضربه شدید روحی در دوران کودکی پیدا شده است) و در چنین حالتی هدایت افراد به این سو ، کار مشکلی نیست.
وقتی افراد از این مراحل می گذرند، راه برگشت تقریبا ناممکن یا بسیار مشکل است_خجالت و رسوایی برای آنها بسیار بزرگ است. این " شهیدان زنده" از طرف گروه خود تنها زمانی احترام دریافت می کنند و تایید می شوند که در عمل وفاداری خود را به گروه و اهدافش نشان دهند. این "اجبار گروهی " را گروههای تروریستی دیگری مانند IRA ( در ایرلند) نیز برای اهداف خود به کار می گیرند. ظاهرا در شرایط مناسب!، هر کسی می تواند تبدیل به یک تروریست انتحاری شود.
نویسنده: والتر براون ( Walter Braun)
برگرفته از مجله "روانشناسی امروز" (Psychologie Heute)، سپتامبر ۲۰۰۴
پ.ن.:
_گالری عکس زنان قاجار ...این لینک رو به همه کسانی که مثل من مبتلا به نوستالژی هستند تجویز می کنم :))...جدی قشنگه.
_این نوشته طنز رو از دست ندین: در خاتمی (از وبلاگ اسکیزوفرنی) ، که البته لینکش رو از شراگیم کش رفتم
_ نامه سرگشاده بيش از 60 تن از زنان به قوه قضائيه براي آزادي رؤيا طلوعي
_ دو همجنسگرای ديگر در ايران محکوم به اعدام شدند ...نگذاريم بی سر و صدا زندگی دو جوان فقط به خاطر تمايل جنسیشون ( چيزی که تنها به خودشون مربوط ميشه! ) خاموش بشه.
چگونه انسانهای جوان تبدیل به "فداییان" می شوند؟ آیا آنها مبتلا به افسردگی شدید با میل به خود کشی هستند؟ یا تحت فشار و ظلم شدید، از فرط ناامیدی دست به این کار می زنند؟ تند روهای مذهبی با میل رسیدن به بهشت؟ اینها دلیلهایی هستند که معمولا عنوان می شوند، ولی به طور کلی صدق نمی کنند.
آریل مراری ( Ariel Merari) ، روانشناس دانشگاه تل آویو، از سال ۱۹۸۳ این موضوع را مورد تحقیق قرار داده است و به این نتیجه رسیده است: " در بیشتر موارد، هیچ نشانی از عوامل خطرناکی مانند تغییر مداوم حالت روحی، اسکیزوفرنی، مصرف مواد مخدر یا سابقه بیماری روانی با میل به خودکشی دیده نمی شود" ( New Scientist, 15.05.2004 ) . اسکات آتران ( Scott Atran) ، انسانشناس دانشگاه میشیگان در آناربور، در تحقیقات خود هیچ نشانی از سابقه بیماریهای روانی در این افراد پیدا نکرده است.
این فرض که فقر شدید می تواند عامل روی آوردن به این کار از روی نا امیدی باشد، از سوی کلاود بربی ( Claude Berrebi ) اقتصاد دان دانشگاه پرینستون رد شد. او زندگی تروریستهای انتحاری سازمان جهاد را بین سالهای ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۳ مورد بررسی قرار داد ( Journal of Economic Perspectives, VOl. 17/4, 2004 ). تنها ۱۳٪ آنها جزو طبقه فقیر بودند ( با توجه به اینکه ۳۲٪ از مردم فلسطین فقیر محسوب می شوند) و بیشتر از نیمی از آنها تحصیلات عالیه داشتند ( در مقایسه با حد متوسط تحصیلات در بین مردم فلسطین که ۱۵٪ است) .
همینطور تبعیضات اجتماعی یا رنجش سیاسی که معمولا از ان اسم برده می شود نیز به تنهایی برای توضیح عملیات انتحاری (به عنوان مثال) تروریستهای گروه القاعده که بیشتر از طبقه متوسط عربستان سعودی یا مصر بر خاسته اند ، کافی نیست.
حتی عقیده تند مذهبی نیز به تنهایی توضیح دهنده نیست؛ به عنوان مثال گروه Tigers of Tamil ، عقاید مارکسیستی _ لنینیستی دارند و شدیدا با مذهب مخالفند. البته از نظر موضع جهان بینی یک محدودیت وجود دارد. از نظر گوناراتنا ( Gunaratna) ، محقق موضوع تروریسم، انسانی با دید ماتریالیستی غرب، خود فدایی نمی کند: " ماتریالیستها ، تروریستهای انتحاری خوبی نمی شوند!"
اگر نه مذهب، نه فقر و نه بیماریهای روانی دلیل اصلی و توضیح دهنده برای این امر هستند، پس چه چیزی انسانهای ظاهرا سالم را به چنین عمل رادیکالی می کشاند؟ طبق آخرین تحقیقات کلید در دست سازمانها و گروههایی است که این افراد را جذب می کنند. این سازمانها باید تنها از سه مرحله بگذرند: اول باید یک حمایت کلی و عمومی برای ایده "خود فدایی" جلب شود و این عمل به عنوان خدمت به جامعه معرفی شود. دوم بین افراد جوان که در آنها ضعف هویتی وجود دارد و به دنبال یک عامل بیرونی برای تکیه دادن هستند، جستجو شود. و در آخر مرحله "آموزش" فرا می رسد ، که در آن یک هویت اجتماعی اخلاقی یا عقیدتی، در خلا های هویت شخصی افرادچپانده می شود. این خلا ها به راحتی در موقعیتهایی از زندگی به وجود می آیند که شخص در آنها خود را تحقیر شده یا نا امید می بیند ( تقریبا بین تمامی "شهیدان" فلسطینی ، یک ضربه شدید روحی در دوران کودکی پیدا شده است) و در چنین حالتی هدایت افراد به این سو ، کار مشکلی نیست.
وقتی افراد از این مراحل می گذرند، راه برگشت تقریبا ناممکن یا بسیار مشکل است_خجالت و رسوایی برای آنها بسیار بزرگ است. این " شهیدان زنده" از طرف گروه خود تنها زمانی احترام دریافت می کنند و تایید می شوند که در عمل وفاداری خود را به گروه و اهدافش نشان دهند. این "اجبار گروهی " را گروههای تروریستی دیگری مانند IRA ( در ایرلند) نیز برای اهداف خود به کار می گیرند. ظاهرا در شرایط مناسب!، هر کسی می تواند تبدیل به یک تروریست انتحاری شود.
نویسنده: والتر براون ( Walter Braun)
برگرفته از مجله "روانشناسی امروز" (Psychologie Heute)، سپتامبر ۲۰۰۴
پ.ن.:
_گالری عکس زنان قاجار ...این لینک رو به همه کسانی که مثل من مبتلا به نوستالژی هستند تجویز می کنم :))...جدی قشنگه.
_این نوشته طنز رو از دست ندین: در خاتمی (از وبلاگ اسکیزوفرنی) ، که البته لینکش رو از شراگیم کش رفتم
_ نامه سرگشاده بيش از 60 تن از زنان به قوه قضائيه براي آزادي رؤيا طلوعي
_ دو همجنسگرای ديگر در ايران محکوم به اعدام شدند ...نگذاريم بی سر و صدا زندگی دو جوان فقط به خاطر تمايل جنسیشون ( چيزی که تنها به خودشون مربوط ميشه! ) خاموش بشه.
